De klimaatcrisis en de crisis in onze gevangenissen hebben meer met elkaar gemeen dan je zou denken. Bijvoorbeeld dat vrijwel niemand er echt wakker van ligt. Hoe vaak er ook wordt gewaarschuwd voor de rampzalige gevolgen die op ons afkomen, het glijdt van de samenleving af als water van een eendenrug. We doen er liefst onze ogen voor dicht en hopen op het beste. Tegen beter weten in.
Dat zou overigens prima lukken, ware het niet dat de media een passie hebben voor cijfers en records. En ook daar zit een opvallende gelijkenis. Het warmterecord op een bepaalde dag is dit jaar al vijf keer gesneuveld. Het aantal grondslapers in onze gevangenissen doet nog net iets straffer: dat heeft zichzelf al zes keer overtroffen.
In de wetenschap dat het volledig achterhaald zal zijn wanneer u dit leest: bij het online gaan staat het record op 770 gedetineerden voor wie geen bed beschikbaar is.
Als ik de onverbeterlijke optimist in mezelf even loslaat, zie ik in deze diepe systeemcrisis van het gevangeniswezen één hoopvol lichtpuntje. De malaise dwingt justitie en politiek om na te denken over ‘straf & boete’. Wat willen we bereiken met een straf? Welke ruimte geven we binnen een straf aan de re-integratie van de dader? Hoe beschermen we de samenleving op de meest efficiënte manier tegen criminaliteit en verhinderen we dat daders opnieuw feiten plegen?
Bij al die vragen staat het Agentschap Justitie en Handhaving helemaal vooraan in het debat dat de hele samenleving zou moeten begeesteren. Tijdens het nog maar vierjarig bestaan van ons Huis heeft minister Demir de moed gehad om te investeren in meer en betere begeleiding van slachtoffers én daders. Het agentschap wil een gids zijn in de zoektocht naar een correcte straf die ook een meerwaarde betekent voor de samenleving.
Begrippen als ‘recidivebeperking’ en ‘risicoberekening’ zijn hier aan de orde van de dag. We sleuren aan de kop om strafuitvoering op een wetenschappelijke manier aan te pakken, met respect voor slachtoffers, samenleving én daders. We gebruiken technologie binnen elektronisch toezicht om slachtoffers van geweld beter te beschermen, maar ook om jonge delictplegers met scherpe controle en strikte begeleiding weer op het rechte pad te helpen. Zedendelinquenten worden in Vlaanderen begeleid om zich psychologisch te laten behandelen. Werkstraffen geven vooral jonge overtreders de kans om inzicht te krijgen in hun daden en de schade aan de samenleving te herstellen…
Ik maak me sterk dat Vlaanderen justitie in België meeneemt in een nieuw verhaal van strafuitvoering. En zoals ieder nieuw verhaal heeft het nood aan mensen die het willen lezen.
Veel leesplezier
